شکست بازی Concord؛ چرا پروژه سونی در ۱۴ روز نابود شد؟
Concord Collapse in 14 Days

شکست بازی Concord؛ چرا پروژه سونی در ۱۴ روز نابود شد؟

شکست بازی Concord چگونه رقم خورد؟ بررسی دلایل فروش ضعیف، قیمت ۴۰ دلاری، تعطیلی سرورها، هزینه ساخت و سرنوشت استودیوی Firewalk سونی.

کلمه کلیدی اصلی: شکست بازی Concord

شکست بازی Concord؛ بازی چندساله سونی که فقط ۲ هفته دوام آورد!

تصور کنید یک شرکت بزرگ بازی‌سازی سال‌ها زمان، سرمایه و نیروی انسانی صرف ساخت یک بازی کند؛ اما تنها دو هفته پس از عرضه، مجبور شود سرورهای آن را خاموش کند و پول خریداران را پس بدهد. این دقیقاً اتفاقی است که برای Concord افتاد؛ عنوانی که قرار بود یکی از پروژه‌های مهم آنلاین پلی‌استیشن باشد، اما به یکی از عجیب‌ترین شکست‌های تاریخ بازی‌های ویدیویی تبدیل شد.

شکست بازی Concord فقط یک عرضه ناموفق نبود؛ ماجرایی بود که نشان داد حتی حمایت مالی و تبلیغاتی شرکتی مانند سونی هم موفقیت یک بازی را تضمین نمی‌کند. بازی‌ای که طبق گزارش‌ها حدود هشت سال در مسیر توسعه قرار داشت، در تاریخ ۲۳ آگوست ۲۰۲۴ منتشر شد و تنها ۱۴ روز بعد، در ۶ سپتامبر، از دسترس بازیکنان خارج شد.

این اتفاق سؤالات زیادی ایجاد کرد: چرا یک بازی با چنین پشتوانه‌ای نتوانست مخاطب جذب کند؟ آیا قیمت‌گذاری اشتباه بود؟ طراحی شخصیت‌ها به دل کاربران ننشست یا رقابت با بازی‌های رایگان باعث نابودی Concord شد؟

ماجرای Concord یکی از نمونه‌های قابل‌توجه شکست بزرگ سونی در صنعت گیم است؛ اتفاقی که پیامدهای آن حتی پس از تعطیلی بازی ادامه پیدا کرد.

در ادامه، داستان شکل‌گیری این پروژه، آمار فروش، دلایل شکست، هزینه‌های احتمالی توسعه، واکنش گیمرها و تصمیمات بعدی سونی را بررسی می‌کنیم. همچنین خواهیم دید این ماجرا چه درس‌هایی برای بازیکنان و خریداران بازی‌های آنلاین دارد.

بازی Concord چه بود و چرا سونی روی آن سرمایه‌گذاری کرد؟

برای درک بهتر علت شکست بازی Concord، ابتدا باید بدانیم این عنوان چه ویژگی‌هایی داشت و سونی چه جایگاهی برای آن در نظر گرفته بود.

بازی Concord یک شوتر اول‌شخص چندنفره یا Multiplayer FPS بود که توسط استودیوی Firewalk Studios توسعه پیدا کرد. شرکت Sony Interactive Entertainment نیز وظیفه انتشار آن را برای کنسول پلی‌استیشن ۵ و کامپیوترهای شخصی بر عهده داشت.

ساختار بازی بر نبردهای تیمی پنج‌نفره مقابل پنج‌نفره (5v5) استوار بود. بازیکنان باید از میان شخصیت‌هایی با توانایی‌ها، سلاح‌ها و سبک مبارزه متفاوت، قهرمان مناسب خود را انتخاب می‌کردند.

این سبک که با نام Hero Shooter شناخته می‌شود، پیش از Concord در بازی‌هایی مانند Overwatch 2 و Valorant محبوب شده بود.

image 1

ویژگی‌های اصلی بازی Concord

سونی تلاش کرده بود Concord را فراتر از یک بازی تیراندازی معمولی معرفی کند. مهم‌ترین قابلیت‌های این بازی عبارت بودند از:

  • نبردهای آنلاین 5v5 با تمرکز بر همکاری و تاکتیک‌های تیمی.
  • حضور ۱۶ شخصیت قابل بازی در زمان عرضه، با نام Freegunners.
  • طراحی محیط‌های علمی‌تخیلی و نقشه‌های متنوع.
  • استفاده از شخصیت‌هایی با مهارت‌های تهاجمی، دفاعی و پشتیبانی.
  • برنامه انتشار محتوای داستانی و میان‌پرده‌های سینمایی جدید.
  • وعده اضافه شدن نقشه‌ها، شخصیت‌ها و حالت‌های بازی در به‌روزرسانی‌های رایگان.
  • پشتیبانی از کامپیوترهای شخصی و پلی‌استیشن ۵.

این ویژگی‌ها در نگاه اول جذاب بودند، اما مشکل اصلی آنجا بود که بسیاری از آن‌ها پیش‌تر در بازی‌های رقیب وجود داشتند.

طبق اطلاعات منتشرشده در وبلاگ رسمی پلی‌استیشن، سونی قصد داشت دنیای Concord را به‌مرور توسعه دهد و از طریق به‌روزرسانی‌های مداوم، جامعه بازیکنان آن را گسترش دهد.

پروژه‌ای که قرار بود سال‌ها زنده بماند

Concord یک بازی Live Service یا سرویس‌محور بود. در این مدل، انتشار اولیه بازی پایان کار نیست؛ بلکه سازنده باید با فصل‌های جدید، رویدادهای آنلاین و محتوای تازه، کاربران را برای مدت طولانی حفظ کند.

برخلاف بازی‌های داستانی که ممکن است پس از چند ساعت به پایان برسند، موفقیت یک بازی سرویس‌محور به تعداد بازیکنان فعال و میزان بازگشت آن‌ها وابسته است.

اگر تعداد کاربران به اندازه کافی نباشد، پیدا کردن هم‌تیمی و حریف دشوار می‌شود. این اتفاق به تجربه بازی آسیب می‌زند و حتی ممکن است کاربران باقی‌مانده را نیز فراری دهد.

همین وابستگی شدید به جامعه کاربران، بعدها به یکی از مهم‌ترین عوامل شکست Concord تبدیل شد.

شکست بازی Concord چگونه در ۱۴ روز اتفاق افتاد؟

داستان شکست این بازی زمانی عجیب‌تر می‌شود که جدول زمانی عرضه و تعطیلی آن را بررسی کنیم.

توسعه Concord طبق گزارش‌های رسانه‌ای، حدود هشت سال طول کشید؛ هرچند استودیوی Firewalk در سال ۲۰۱۸ تأسیس شد و سونی آن را در سال ۲۰۲۳ خریداری کرد.

در نهایت بازی با قیمت پایه ۳۹٫۹۹ دلار منتشر شد، اما واکنش بازار بسیار ضعیف‌تر از چیزی بود که ناشر انتظار داشت.

Ars Technica+1

جدول زمانی از معرفی تا تعطیلی Concord

تاریخاتفاق مهم
مه ۲۰۲۳معرفی رسمی Concord در رویداد PlayStation Showcase
۳۰ مه ۲۰۲۴نمایش گیم‌پلی و تأیید تاریخ عرضه
۲۳ آگوست ۲۰۲۴عرضه عمومی بازی برای PS5 و PC
اواخر آگوست ۲۰۲۴انتشار گزارش‌هایی درباره تعداد پایین بازیکنان و فروش
۳ سپتامبر ۲۰۲۴اعلام رسمی توقف فروش و تصمیم برای خاموش کردن سرورها
۶ سپتامبر ۲۰۲۴تعطیلی سرورهای بازی Concord، تنها ۱۴ روز پس از عرضه
۲۹ اکتبر ۲۰۲۴اعلام توقف دائمی بازی و تعطیلی استودیوی Firewalk

این جدول نشان می‌دهد سونی در کمتر از دو هفته از برنامه توسعه بلندمدت Concord به تصمیم توقف فعالیت آن رسید.

در ابتدا هنوز احتمال داشت بازی پس از تغییر مدل تجاری یا اصلاحات اساسی دوباره عرضه شود. اما تصمیم اکتبر ۲۰۲۴ سونی، امیدها برای بازگشت رسمی آن را عملاً از بین برد.

به این ترتیب، شکست بازی Concord از یک شروع ضعیف تجاری به پایان کامل یک پروژه چندساله تبدیل شد.

چرا بازی Concord شکست خورد؟ بررسی ۷ علت اصلی

پاسخ سؤال «چرا بازی Concord شکست خورد» را نمی‌توان فقط در یک عامل جست‌وجو کرد.

قیمت نامناسب، رقابت شدید، طراحی شخصیت‌ها، بازاریابی ضعیف و ناتوانی در جذب جامعه اولیه بازیکنان، مجموعه‌ای از مشکلات بودند که هم‌زمان بر عملکرد بازی تأثیر گذاشتند.

در ادامه، هرکدام از این عوامل را جداگانه بررسی می‌کنیم.

۱. قیمت ۴۰ دلاری در بازاری پر از بازی‌های رایگان

یکی از مهم‌ترین دلایل شکست Concord، مدل قیمت‌گذاری آن بود.

در زمانی که بازی‌های محبوبی مانند Valorant، Fortnite، Apex Legends و Overwatch 2 امکان شروع رایگان را فراهم می‌کردند، Concord با قیمت حدود ۴۰ دلار وارد بازار شد.

برای بازیکنی که از قبل صدها ساعت در یک بازی آنلاین رایگان تجربه داشت، پرداخت چنین مبلغی برای امتحان کردن یک عنوان ناشناخته چندان وسوسه‌کننده نبود.

مسئله فقط گران بودن بازی نبود. کاربران باید دوستان خود را نیز متقاعد می‌کردند که همین مبلغ را پرداخت کنند تا بتوانند به‌صورت گروهی بازی کنند.

در بازی‌های چندنفره، چنین مانعی می‌تواند سرعت رشد جامعه کاربران را به‌شدت کاهش دهد.

تحلیلگران صنعت گیم نیز قیمت ۴۰ دلاری را در کنار بازاریابی ضعیف و نبود ویژگی متمایز، از دلایل فروش پایین Concord دانسته‌اند.

GameSpot

۲. رقابت سنگین با Overwatch 2، Valorant و Apex Legends

دومین علت شکست بازی Concord، ورود به بازاری بود که رقبای قدرتمندی در آن حضور داشتند.

Overwatch 2 سال‌ها تجربه در طراحی قهرمان‌ها و مبارزات تیمی داشت. Valorant با ترکیب تیراندازی تاکتیکی و مهارت‌های ویژه، جامعه رقابتی بزرگی ایجاد کرده بود.

از سوی دیگر، Apex Legends با مبارزات سریع و ویژگی‌های اختصاصی شخصیت‌ها، تجربه‌ای متفاوت ارائه می‌داد.

Concord در برابر این عناوین باید نشان می‌داد که چرا ارزش کنار گذاشتن بازی محبوب فعلی کاربران را دارد.

اما بسیاری از مکانیک‌های آن برای مخاطبان آشنا بودند. حتی اگر گیم‌پلی کیفیت مناسبی داشت، کافی نبود که بازیکنان را به مهاجرت تشویق کند.

این موضوع یک درس مهم برای شرکت‌های بازی‌سازی دارد: ساخت محصول باکیفیت الزاماً به معنی ساخت محصولی نیست که بازار به آن نیاز داشته باشد.

اگر به دنبال تجربه بازی‌های رقابتی بدون هزینه اولیه هستید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله بهترین بازی‌های آنلاین رایگان را در وبلاگ پرتو بخوانید.

image 3

۳. طراحی شخصیت‌هایی که نتوانستند مخاطبان را جذب کنند

یکی دیگر از انتقادهای مطرح‌شده درباره Concord، طراحی ظاهری و هویت شخصیت‌های بازی بود.

در Hero Shooterها، شخصیت‌ها اهمیت زیادی دارند. بازیکن باید بتواند قهرمان موردعلاقه خود را به‌راحتی تشخیص دهد و با توانایی‌ها یا شخصیت او ارتباط برقرار کند.

سونی شخصیت‌های Concord را با ترکیبی از طراحی علمی‌تخیلی، لباس‌های رنگارنگ و ویژگی‌های متفاوت معرفی کرده بود.

بااین‌حال، بخشی از واکنش‌ها در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌داد که طراحی این شخصیت‌ها برای همه کاربران جذاب نبوده است.

البته جذابیت بصری موضوعی سلیقه‌ای است و نمی‌توان ادعا کرد تمام بازیکنان با طراحی Concord مشکل داشتند.

نکته مهم‌تر این بود که بازی نتوانست شخصیت‌هایی با محبوبیت گسترده ایجاد کند که به‌تنهایی انگیزه‌ای قوی برای تجربه آن باشند.

در بازار رقابتی امروز، طراحی شخصیت باید علاوه بر ظاهر مناسب، به هویت برند و بازاریابی بازی نیز کمک کند.

۴. تبلیغات و بازاریابی ناموفق پیش از انتشار

تصور عمومی این است که وقتی شرکتی مانند سونی پشت یک پروژه قرار دارد، موفقیت تبلیغاتی آن تقریباً تضمین شده است.

اما Concord نشان داد حتی یک ناشر بزرگ نیز ممکن است در معرفی محصول جدید موفق عمل نکند.

اولین نمایش جدی گیم‌پلی بازی در مه ۲۰۲۴ انجام شد؛ یعنی تنها چند ماه پیش از عرضه رسمی.

برای یک IP جدید، این بازه زمانی محدود بود تا بتواند شهرت و اعتماد لازم را میان کاربران ایجاد کند.

بسیاری از بازی‌های موفق پیش از انتشار، جامعه‌ای از طرفداران بالقوه تشکیل می‌دهند. انتشار تریلرهای تأثیرگذار، برنامه‌های آزمایشی، همکاری با تولیدکنندگان محتوا و ارتباط مستمر با بازیکنان در این مسیر اهمیت دارد.

Concord در ایجاد چنین هیجانی موفق نبود.

در نتیجه، بخشی از مخاطبان حتی دلیل مشخصی برای خرید بازی نمی‌دیدند. کارشناسانی که عملکرد تجاری Concord را بررسی کردند نیز ضعف بازاریابی را یکی از مشکلات اساسی آن دانستند.

IGN

۵. تعداد کم بازیکنان و اثر دومینویی بر تجربه آنلاین

یک بازی چندنفره موفق به تعداد مشخصی بازیکن فعال نیاز دارد.

فرض کنید برای ورود به یک مسابقه 5v5 باید منتظر پیدا شدن ۹ بازیکن دیگر بمانید. اگر جمعیت بازی محدود باشد، این فرایند طولانی‌تر می‌شود و کیفیت سیستم Matchmaking کاهش پیدا می‌کند.

Concord از همان روزهای ابتدایی با مشکل جذب بازیکن مواجه شد.

تعداد کاربران هم‌زمان نسخه استیم به سطحی نرسید که بتواند نشانه یک شروع قدرتمند باشد. چنین وضعیتی، به‌ویژه برای عنوانی که قرار بود سال‌ها با محتوای آنلاین پشتیبانی شود، نگران‌کننده بود.

نکته مهم این است که تعداد کاربران هم‌زمان استیم، معادل فروش کل بازی نیست. بااین‌حال، می‌تواند یکی از نشانه‌های میزان استقبال بازیکنان PC باشد.

وقتی استقبال اولیه پایین باشد، کاربران جدید درباره آینده بازی تردید پیدا می‌کنند. همین نگرانی ممکن است باعث شود افراد بیشتری از خرید منصرف شوند.

در Concord این چرخه منفی، فرصت رشد جامعه کاربران را محدود کرد.

۶. طولانی شدن توسعه و تغییر سلیقه بازار

طبق گزارش‌های منتشرشده، ساخت Concord حدود هشت سال زمان برده بود.

این موضوع به‌خودی‌خود نشانه ضعف نیست. بسیاری از بازی‌های بزرگ جهان به زمان طولانی برای توسعه نیاز دارند.

مشکل زمانی ایجاد می‌شود که شرایط بازار در فاصله شروع توسعه تا انتشار تغییر کند.

برای مثال، زمانی که ایده اولیه یک بازی شکل می‌گیرد، ممکن است یک سبک خاص هنوز جدید و پرطرفدار باشد. اما چند سال بعد همان سبک به بازاری اشباع‌شده تبدیل شود.

Concord در دورانی منتشر شد که بازی‌های رایگان و سرویس‌محور قدرتمندی حضور داشتند و کاربران برای انتخاب بازی جدید گزینه‌های فراوانی داشتند.

این اتفاق یکی از درس‌های اصلی شکست بازی Concord است: تیم سازنده باید در طول توسعه، مرتب شرایط بازار و نیاز مخاطبان را ارزیابی کند.

۷. نبود مزیت رقابتی مشخص

مهم‌ترین سؤال برای هر محصول جدید این است: چرا مشتری باید آن را به گزینه‌های موجود ترجیح دهد؟

Concord تیراندازی تیمی، مهارت‌های شخصیت‌ها، محیط‌های علمی‌تخیلی و برنامه انتشار محتوای جدید داشت.

اما هیچ‌کدام از این ویژگی‌ها به‌تنهایی مزیتی کاملاً متمایز نسبت به رقبای مطرح بازار ایجاد نمی‌کردند.

این مسئله به معنی بی‌کیفیت بودن تمام بخش‌های بازی نیست. بعضی از منتقدان، مبارزات و کنترل شخصیت‌ها را قابل‌قبول ارزیابی کرده بودند.

بااین‌حال، تجربه مناسب زمانی به موفقیت اقتصادی تبدیل می‌شود که مخاطب دلیلی قانع‌کننده برای انتخاب محصول داشته باشد.

در مجموع، پاسخ به اینکه چرا بازی Concord شکست خورد، بیشتر از آنکه به یک باگ فنی یا ایراد منفرد مربوط باشد، به ناهماهنگی میان طراحی محصول، قیمت، مخاطب و شرایط بازار ارتباط داشت.

image

آیا Concord واقعاً فقط ۲۵ هزار نسخه فروخت؟

برآوردی که در رسانه‌های گیم منتشر شد، از فروش حدود ۲۵ هزار نسخه در روزهای اولیه خبر می‌داد.

طبق تخمین تحلیلگر صنعت بازی، سایمون کارلس، حدود ۱۰ هزار نسخه در استیم و ۱۵ هزار نسخه در پلی‌استیشن فروخته شده بود.

این ارقام تخمینی بودند و سونی آمار قطعی فروش نهایی بازی را به‌صورت عمومی تأیید نکرد.

حتی اگر تعداد واقعی فروش کمی بیشتر از این برآورد بوده باشد، همچنان برای پروژه‌ای با چنین ابعادی رقم ناامیدکننده‌ای محسوب می‌شد.

چرا ۶۹۷ بازیکن هم‌زمان اهمیت داشت؟

استیم یکی از مهم‌ترین پلتفرم‌های فروش بازی‌های کامپیوتری است و آمار تعداد بازیکنان هم‌زمان آن، تصویری از میزان فعالیت کاربران ارائه می‌دهد.

اوج ۶۹۷ کاربر هم‌زمان برای یک عنوان تازه و پرهزینه، نشان‌دهنده استقبال محدود جامعه PC بود.

البته این رقم شامل کاربران پلی‌استیشن نمی‌شد و نباید آن را به‌عنوان تعداد کل بازیکنان Concord معرفی کرد.

بااین‌حال، گزارش‌های مربوط به حضور محدود کاربران PS5 نیز تصویر امیدوارکننده‌ای ارائه نمی‌کردند.

چنین آماری نشان می‌داد که بازی در جذب مخاطب اولیه، یعنی یکی از حیاتی‌ترین مراحل عرضه یک عنوان آنلاین، موفق نبوده است.

هزینه ساخت بازی Concord چقدر بود؟ واقعیت و شایعات

یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات پس از تعطیلی Concord، میزان سرمایه‌ای بود که برای توسعه این پروژه هزینه شد.

بعضی گزارش‌ها رقم‌های بسیار بزرگی را مطرح کردند؛ اعدادی که به‌سرعت در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی گسترش پیدا کردند.

اما برای بررسی دقیق هزینه ساخت بازی Concord باید میان ادعاهای غیررسمی و اطلاعات تأییدشده تفاوت بگذاریم.

شایعه هزینه ۴۰۰ میلیون دلاری Concord

در سپتامبر ۲۰۲۴، گزارشی غیررسمی مطرح شد که هزینه کلی پروژه Concord را حدود ۴۰۰ میلیون دلار عنوان می‌کرد.

این ادعا بازتاب گسترده‌ای داشت، زیرا چنین رقمی Concord را در ردیف پرهزینه‌ترین پروژه‌های صنعت بازی قرار می‌داد.

بااین‌حال، خبرنگاران و تحلیلگران دیگری درباره صحت این عدد ابراز تردید کردند و اعلام شد که رقم ۴۰۰ میلیون دلار قابل تأیید نیست.

GamesRadar++1

آیا سونی هزینه واقعی را اعلام کرد؟

خیر؛ رقم قطعی و رسمی هزینه ساخت بازی Concord به‌صورت عمومی مشخص نشده است.

به همین دلیل، نمی‌توان اعداد ۲۰۰ یا ۴۰۰ میلیون دلار را بدون اشاره به ماهیت غیررسمی آن‌ها، به‌عنوان هزینه نهایی پروژه معرفی کرد.

در محاسبه هزینه یک بازی، علاوه بر بودجه توسعه، موضوعاتی مانند تبلیغات، زیرساخت سرورها، هزینه‌های عملیاتی و خرید استودیو نیز اهمیت دارند.

همچنین نباید هزینه خرید استودیوی Firewalk توسط سونی را بدون اطلاعات مالی کافی، مستقیماً با بودجه ساخت خود Concord یکی دانست.

بنابراین، آنچه با اطمینان می‌توان گفت این است که Concord پروژه‌ای چندساله بود که نتوانست به موفقیت تجاری مورد انتظار دست پیدا کند.

بررسی هزینه ساخت بازی Concord نشان می‌دهد که بزرگ بودن بودجه، تضمینی برای بازگشت سرمایه نیست. موفقیت تجاری به تناسب هزینه تولید، تقاضای بازار و درآمد واقعی وابسته است.

تعطیلی سرورهای بازی Concord؛ سونی چگونه به ماجرا پایان داد؟

image 2

در تاریخ ۳ سپتامبر ۲۰۲۴، رایان الیس، کارگردان بازی در Firewalk Studios، بیانیه مهمی در وبلاگ رسمی پلی‌استیشن منتشر کرد.

در این بیانیه اعلام شد بعضی ویژگی‌های Concord با استقبال بازیکنان روبه‌رو شده‌اند، اما بخش‌هایی از بازی و نحوه عرضه آن نتوانسته‌اند به نتایج مورد انتظار برسند.

در ادامه، سونی تصمیم گرفت فروش بازی را متوقف کند و سرورها را از ۶ سپتامبر ۲۰۲۴ خاموش کند.

تعطیلی سرورهای بازی Concord تنها ۱۴ روز پس از انتشار عمومی اتفاق افتاد. این تصمیم برای محصولی که بر تجربه دائمی آنلاین متکی بود، عملاً پایان امکان بازی کردن کاربران به شمار می‌رفت.

PlayStation.Blog

بازپرداخت پول خریداران Concord

پس از اعلام تعطیلی، سونی تأیید کرد که خریداران واجد شرایط می‌توانند مبلغ پرداخت‌شده را به‌طور کامل بازپس بگیرند.

شیوه بازپرداخت بسته به محل خرید متفاوت بود:

  • خریداران PlayStation Store و PlayStation Direct از طریق روش پرداخت اولیه بازپرداخت دریافت می‌کردند.
  • کاربران استیم و Epic Games Store مطابق فرایند بازپرداخت همان فروشگاه‌ها اقدام می‌کردند.
  • خریداران نسخه فیزیکی باید فرایند بازپرداخت را از فروشنده مربوط پیگیری می‌کردند.

در بیانیه رسمی همچنین آمده بود که پس از بازپرداخت وجه، دسترسی خریدار به بازی از بین می‌رود.

این اقدام، اگرچه خسارت مالی مستقیم بسیاری از خریداران را جبران می‌کرد، اما مشکل اصلی را حل نمی‌کرد: کاربران دیگر امکان تجربه عنوانی را نداشتند که برای آن هزینه و زمان صرف کرده بودند.

چرا سونی Concord را رایگان نکرد؟

پس از انتشار خبر تعطیلی، برخی تحلیلگران پیشنهاد کردند Concord با مدل Free-to-Play دوباره عرضه شود.

این راهکار در ظاهر منطقی بود. حذف هزینه اولیه می‌توانست تعداد بیشتری از بازیکنان را به امتحان کردن بازی تشویق کند.

بااین‌حال، تبدیل یک بازی پولی به مدل رایگان فقط به حذف برچسب قیمت محدود نیست.

چنین تغییری معمولاً به طراحی یک مدل درآمدی پایدار، برنامه محتوای جدید، بازاریابی مجدد و حفظ تعداد مناسبی از کاربران فعال نیاز دارد.

سونی ابتدا اعلام کرد گزینه‌های مختلف برای آینده Concord را بررسی خواهد کرد.

اما در نهایت، به‌جای عرضه دوباره یا تغییر مدل تجاری، تصمیم به توقف دائمی پروژه گرفت.

بنابراین، تعطیلی سرورهای بازی Concord به یک وقفه کوتاه برای بازطراحی تبدیل نشد؛ بلکه پایان رسمی مسیر این بازی بود.

شکست بزرگ سونی در صنعت گیم؛ چه بلایی سر Firewalk Studios آمد؟

image 4

تبعات Concord فقط به خاموش شدن سرورها محدود نشد.

در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۴، سونی در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که استودیوی Firewalk Studios تعطیل خواهد شد و پروژه Concord نیز برای همیشه متوقف می‌شود.

هرمن هالست، مدیر بخش استودیوهای سونی، در توضیح این تصمیم به رقابت شدید در بازار بازی‌های تیراندازی اول‌شخص و نرسیدن Concord به اهداف تعیین‌شده اشاره کرد.

Sony Interactive Entertainment

تعطیلی استودیویی که سونی خریده بود

سونی در سال ۲۰۲۳ استودیوی Firewalk را به مجموعه PlayStation Studios اضافه کرده بود.

هدف از این خرید، تقویت توانایی سونی در توسعه بازی‌های چندنفره و سرویس‌محور بود.

اما کمتر از دو سال بعد، نخستین محصول مهم این همکاری به نقطه پایان رسید.

تعطیلی Firewalk نشان داد که خسارت شکست یک بازی، فراتر از کاهش فروش است. پروژه‌های ناموفق می‌توانند به تغییر ساختار سازمانی، حذف فرصت‌های شغلی و توقف سرمایه‌گذاری‌های آینده منجر شوند.

از این منظر، Concord نه‌فقط یک محصول شکست‌خورده، بلکه نمونه‌ای از ریسک بالای سرمایه‌گذاری روی بازی‌های سرویس‌محور بود.

آیا سونی استراتژی بازی‌های آنلاین خود را تغییر داد؟

پس از شکست Concord، سونی مجبور شد نگاه دقیق‌تری به پروژه‌های سرویس‌محور خود داشته باشد.

در سال ۲۰۲۵، هرمن هالست در گفت‌وگو با Financial Times توضیح داد که سونی فرایندهای آزمایش و ارزیابی بازی‌ها را سخت‌گیرانه‌تر و پرتکرارتر کرده است.

هدف این تغییر، شناسایی مشکلات پروژه‌ها در مراحل اولیه توسعه بود؛ زمانی که امکان اصلاح یا توقف یک پروژه با هزینه کمتر وجود دارد.

GameSpot

این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا سونی همچنان به بازار بازی‌های آنلاین علاقه‌مند بود و قصد نداشت تمام فعالیت‌های خود در این حوزه را کنار بگذارد.

وضعیت سونی پس از Concord تا سال ۲۰۲۶

گزارش GameSpot در فوریه ۲۰۲۶ نشان داد که کارنامه پروژه‌های سرویس‌محور سونی ترکیبی از موفقیت و ناکامی بوده است.

برای نمونه، Helldivers 2 به یکی از موفقیت‌های مهم پلی‌استیشن تبدیل شد؛ درحالی‌که Concord نتوانست جامعه بازیکنان موردنیاز خود را ایجاد کند.

همچنین چند پروژه سرویس‌محور دیگر، ازجمله پروژه‌هایی مرتبط با God of War و Bend Studio، لغو شدند. البته نمی‌توان بدون شواهد کافی، تمام این تصمیم‌ها را صرفاً نتیجه شکست Concord دانست.

GameSpot

در نتیجه، شکست بزرگ سونی در صنعت گیم به معنای کنار گذاشتن کامل بازی‌های آنلاین نبود؛ بلکه اهمیت ارزیابی دقیق‌تر، کاهش ریسک و توجه به خواسته بازیکنان را برجسته کرد.

واکنش گیمرها در شبکه‌های اجتماعی به شکست Concord چه بود؟

یکی از بخش‌های قابل‌توجه داستان Concord، واکنش کاربران در فضای آنلاین بود.

پس از انتشار آمار محدود بازیکنان، موضوع Concord به بحثی گسترده در انجمن‌های گیمینگ و شبکه‌های اجتماعی تبدیل شد.

در پلتفرم‌هایی مانند X، Reddit، یوتیوب و انجمن‌های استیم، کاربران درباره دلیل استقبال ضعیف، قیمت‌گذاری و طراحی شخصیت‌ها بحث می‌کردند.

سه دسته از واکنش‌های کاربران

به‌طور کلی می‌توان واکنش‌ها را در سه گروه بررسی کرد.

گروه اول: منتقدان مدل تجاری

این کاربران معتقد بودند عرضه یک Hero Shooter جدید با قیمت ۴۰ دلار در برابر رقبای رایگان، تصمیم مناسبی نبوده است.

گروه دوم: منتقدان طراحی و بازاریابی

این گروه طراحی شخصیت‌ها، هویت بصری و نحوه معرفی Concord را از نقاط ضعف آن می‌دانستند.

گروه سوم: بازیکنانی که از تعطیلی ناراضی بودند

برخی از افرادی که فرصت تجربه بازی را پیدا کرده بودند، از بعضی ویژگی‌های گیم‌پلی رضایت داشتند و معتقد بودند بازی می‌توانست با اصلاحات مناسب ادامه پیدا کند.

این تفاوت دیدگاه‌ها نشان می‌دهد شکست تجاری الزاماً به معنی بی‌ارزش بودن تمام اجزای یک بازی نیست.

نقش یوتیوب، توییچ و اینفلوئنسرها

امروزه شبکه‌های اجتماعی فقط محل تبلیغات نیستند؛ آن‌ها نقش مهمی در شکل‌گیری شهرت یک بازی دارند.

ویدیوهای گیم‌پلی، نقدهای تخصصی، استریم‌های زنده و تجربه کاربران می‌توانند موفقیت یک عنوان را تقویت کنند یا مشکلات آن را سریع‌تر آشکار سازند.

برای یک بازی آنلاین تازه، حضور فعال استریمرها و تولیدکنندگان محتوا می‌تواند به جذب کاربران جدید کمک کند.

اما اگر محصول نتواند توجه اولیه جامعه گیمینگ را جلب کند، چنین فرصتی نیز محدود می‌شود.

ماجرای Concord نشان داد که توسعه‌دهندگان باید بازخورد کاربران را پیش از عرضه جدی بگیرند، نه اینکه تنها پس از انتشار محصول به‌دنبال راه‌حل باشند.

آیا شکست بازی Concord قابل پیشگیری بود؟

با نگاه به رویدادهای سال ۲۰۲۴، می‌توان چند تصمیم متفاوت را تصور کرد که احتمال موفقیت Concord را افزایش می‌دادند.

البته هیچ‌کدام از این راهکارها تضمین نمی‌کردند که بازی حتماً به موفقیتی بزرگ تبدیل شود.

عرضه اولیه به‌صورت Free-to-Play

اگر بازی رایگان منتشر می‌شد، کاربران بیشتری می‌توانستند بدون ریسک مالی آن را امتحان کنند.

این موضوع به‌خصوص برای بازی‌های تیمی اهمیت دارد؛ زیرا یک بازیکن می‌تواند دوستانش را راحت‌تر به تجربه یک عنوان رایگان دعوت کند.

بااین‌حال، مدل رایگان نیز بدون کیفیت مناسب و برنامه درآمدزایی پایدار، تضمینی برای موفقیت نیست.

برگزاری تست‌های عمومی گسترده‌تر

دوره‌های بتای عمومی فرصتی مناسب برای بررسی مشکلات فنی، کیفیت گیم‌پلی و علاقه کاربران هستند.

اگر سازنده در طول توسعه، استقبال عمومی را به‌صورت مستمر اندازه‌گیری کند، می‌تواند پیش از عرضه نهایی تغییرات لازم را انجام دهد.

نکته مهم، توجه به داده‌های واقعی است؛ نه صرفاً تعداد افرادی که برای یک نسخه آزمایشی ثبت‌نام کرده‌اند.

تمرکز بر یک ویژگی متمایز

Concord برای رقابت با عناوین محبوب بازار، به یک نقطه تمایز قوی نیاز داشت.

این ویژگی می‌توانست مکانیک مبارزه تازه، سیستم همکاری متفاوت، حالت بازی اختصاصی یا یک ایده خلاقانه در طراحی نقشه‌ها باشد.

وقتی بازیکنان بتوانند مزیت محصول را در یک جمله توضیح دهند، معرفی آن به دیگران ساده‌تر خواهد شد.

بازنگری در زمان انتشار

گاهی تأخیر هدفمند یک بازی می‌تواند فرصت بیشتری برای اصلاح طراحی یا بازاریابی فراهم کند.

البته تأخیر طولانی نیز هزینه تولید را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، تصمیم درست باید بر اساس داده‌های بازار و میزان آمادگی محصول گرفته شود.

در نهایت، علت شکست بازی Concord ترکیبی از تصمیم‌های تجاری و مشکلات جایگاه‌یابی محصول بود؛ مسائلی که با تحلیل زودهنگام رفتار مخاطبان شاید می‌شد بخشی از آن‌ها را کاهش داد.

درس‌های شکست Concord برای خریداران بازی‌های آنلاین

ماجرای Concord تنها برای شرکت‌های بازی‌سازی آموزنده نیست؛ بازیکنان نیز می‌توانند از آن نتیجه‌های کاربردی بگیرند.

امروزه بسیاری از بازی‌های آنلاین به سرورهای مرکزی وابسته‌اند. حتی اگر نسخه‌ای از بازی را به‌صورت دیجیتال یا فیزیکی خریداری کرده باشید، ممکن است با خاموش شدن سرورها دیگر امکان استفاده از آن را نداشته باشید.

بنابراین، پیش از خرید یک بازی کاملاً آنلاین، بهتر است چند موضوع را بررسی کنید:

  • جمعیت فعال بازیکنان: از طریق آمار استیم، گزارش‌های تحلیلی و وضعیت Matchmaking می‌توان میزان استقبال را بررسی کرد.
  • سابقه پشتیبانی ناشر: بهتر است ببینید شرکت سازنده چگونه از بازی‌های آنلاین قبلی خود پشتیبانی کرده است.
  • کیفیت نقدهای تخصصی: فقط به امتیاز کلی توجه نکنید و نقاط قوت و ضعف گیم‌پلی را بخوانید.
  • مدل پرداخت: بررسی کنید بازی رایگان است، خرید اولیه دارد یا شامل پرداخت‌های درون‌برنامه‌ای می‌شود.
  • نیاز به اتصال اینترنت: مشخص کنید آیا بازی حالت آفلاین دارد یا کاملاً به سرور وابسته است.
  • سیستم موردنیاز: پیش از پرداخت، سازگاری بازی با سخت‌افزار دستگاهتان را بررسی کنید.

مورد آخر به‌خصوص برای گیمرهای PC اهمیت زیادی دارد. ممکن است یک بازی را خریداری کنید اما سخت‌افزار مناسبی برای اجرای روان آن نداشته باشید.

البته در مورد Concord، قدرت سخت‌افزار دلیل اصلی تعطیلی نبود. مسئله این بود که بازی نتوانست جامعه کاربران کافی برای ادامه فعالیت تجاری ایجاد کند.

برای تجربه شوترهای آنلاین چه سیستم گیمینگی مناسب است؟

هرچند Concord دیگر به‌صورت رسمی قابل بازی نیست، اما همچنان عناوین رقابتی فراوانی برای کامپیوتر و کنسول وجود دارند.

اگر به بازی‌هایی مانند Valorant، Counter-Strike 2، Apex Legends یا Overwatch 2 علاقه دارید، انتخاب سخت‌افزار مناسب می‌تواند کیفیت تجربه شما را بهبود دهد.

در بازی‌های رقابتی، نرخ فریم پایدار، تأخیر ورودی پایین و نمایشگر مناسب گاهی از اجرای بازی با بالاترین تنظیمات گرافیکی اهمیت بیشتری دارند.

حداقل چه مشخصاتی برای یک لپ‌تاپ گیمینگ مناسب است؟

انتخاب دقیق سیستم به بازی، وضوح تصویر و نرخ فریم هدف شما بستگی دارد.

برای بسیاری از بازی‌های رقابتی در رزولوشن Full HD، یک لپ‌تاپ گیمینگ میان‌رده با مشخصات زیر می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد:

قطعهپیشنهاد کاربردی
پردازندهIntel Core i5/i7 یا AMD Ryzen 5/7 مناسب گیمینگ
حافظه رم۱۶ گیگابایت
کارت گرافیکNVIDIA RTX 3050، RTX 4050 یا مدل‌های قوی‌تر
حافظه ذخیره‌سازیSSD با ظرفیت ۵۱۲ گیگابایت یا بیشتر
نمایشگرFull HD با نرخ نوسازی ۱۴۴ هرتز یا بالاتر
اتصال اینترنتاتصال پایدار و ترجیحاً شبکه کابلی هنگام رقابت

این مشخصات یک پیشنهاد عمومی هستند و به معنی تضمین نرخ فریم مشخص برای همه بازی‌ها نیستند.

هنگام خرید لپ‌تاپ، قدرت پردازنده، توان مصرفی کارت گرافیک، سیستم خنک‌کننده و امکان ارتقای حافظه نیز باید بررسی شوند.

معرفی محصولات مرتبط با گیمینگ در فروشگاه پرتو

اگر قصد دارید برای تجربه بازی‌های آنلاین یک لپ‌تاپ مناسب تهیه کنید، فروشگاه با پرتو مدل‌های متنوعی از برندهای لنوو، ایسوس و اچ‌پی را ارائه می‌دهد.

در ادامه سه مدل واقعی از محصولات فهرست‌شده در فروشگاه را معرفی می‌کنیم. موجودی، قیمت و کانفیگ هر مدل ممکن است تغییر کند؛ بنابراین پیش از ثبت سفارش، اطلاعات صفحه محصول را بررسی کنید.

image 5

۱. لپ‌تاپ Lenovo LOQ 15IRX9

گزینه‌ای برای کاربران علاقه‌مند به بازی‌های رقابتی، استفاده روزمره و کارهای گرافیکی. سری LOQ لنوو برای افرادی که به‌دنبال ورود به دنیای لپ‌تاپ‌های گیمینگ هستند، ارزش بررسی دارد.

خرید لپ تاپ لنوو LOQ 15IRX9

image 6

۲. لپ‌تاپ ASUS TUF Gaming FA607NU

این مدل با پردازنده Ryzen 7، حافظه رم ۱۶ گیگابایتی و کارت گرافیک RTX 4050 در صفحه محصول پرتو معرفی شده است. انتخابی قابل‌بررسی برای اجرای بازی‌های جدید و استفاده‌های چندمنظوره.

خرید لپ تاپ ایسوس TUF Gaming

image 7

۳. لپ‌تاپ HP Victus 15

سری Victus اچ‌پی برای گیمرهایی طراحی شده که علاوه بر بازی، به لپ‌تاپی برای تحصیل، فعالیت روزانه و پروژه‌های کاری نیاز دارند. مدل فهرست‌شده در پرتو دارای کارت گرافیک RTX 4050 است.

خرید لپ تاپ اچ پی Victus 15

مقایسه دسته‌بندی‌های گیمینگ پیش از خرید

اگر هنوز مدل موردنظر خود را انتخاب نکرده‌اید، بهتر است به‌جای تصمیم‌گیری بر اساس یک محصول، چند سری مختلف را با یکدیگر مقایسه کنید.

برای این کار می‌توانید دسته‌بندی‌های زیر را در فروشگاه بررسی کنید:

تجهیزات جانبی مناسب بازی‌های رقابتی

در بازی‌های شوتر، عملکرد تجهیزات جانبی نیز اهمیت دارد.

یک مانیتور با نرخ نوسازی مناسب می‌تواند حرکت‌ها را روان‌تر نمایش دهد. همچنین استفاده از ماوس دقیق و کیبورد مناسب، کنترل بازی را برای کاربر راحت‌تر می‌کند.

برای تکمیل تجهیزات گیمینگ می‌توانید صفحات خرید مانیتور گیمینگ، قیمت ماوس گیمینگ و خرید کیبورد گیمینگ را بررسی کنید.

اگر هم بین خرید کنسول و سیستم گیمینگ مردد هستید، مقاله کامپیوتر گیمینگ یا کنسول؛ مقایسه PC، PS5 و Xbox می‌تواند در تصمیم‌گیری به شما کمک کند.

آینده بازی‌های Live Service پس از شکست Concord

شکست Concord بحث مهمی را درباره آینده صنعت گیم مطرح کرد: آیا بازار بازی‌های سرویس‌محور بیش از اندازه شلوغ شده است؟

پاسخ ساده نیست. محبوبیت بازی‌های آنلاین نشان می‌دهد همچنان تقاضای قابل‌توجهی برای تجربه‌های چندنفره وجود دارد.

اما میزان رقابت نیز افزایش یافته است.

بازی‌های بزرگی که جامعه کاربران وفادار دارند، معمولاً با انتشار فصل‌های جدید، رویدادهای ویژه و همکاری‌های تبلیغاتی، بازیکنان را حفظ می‌کنند.

برای یک بازی جدید، ورود به چنین بازاری نیازمند برنامه‌ای دقیق‌تر از صرفاً ساخت یک گیم‌پلی قابل‌قبول است.

موفقیت Helldivers 2 در برابر شکست Concord

مقایسه دو بازی منتشرشده با حمایت سونی، نکته جالبی را روشن می‌کند.

Helldivers 2 توانست با تأکید بر همکاری تیمی، مأموریت‌های جذاب و ایجاد لحظات غیرمنتظره میان بازیکنان، توجه گسترده‌ای به دست آورد.

در مقابل، Concord نتوانست دلیل کافی برای جذب کاربران از بازی‌های محبوب فعلی آن‌ها ارائه کند.

این مقایسه نشان می‌دهد که حتی درون یک شرکت، دو پروژه آنلاین ممکن است به نتایج بسیار متفاوتی برسند.

بنابراین، شکست بزرگ سونی در صنعت گیم با Concord را نباید نشانه پایان بازی‌های آنلاین دانست. مسئله اصلی، میزان تناسب ایده بازی با نیاز واقعی مخاطبان است.

آیا ممکن است ماجرای Concord تکرار شود؟

بله. هر بازی آنلاینی که هزینه توسعه بالا، رقابت شدید و وابستگی به جامعه کاربران داشته باشد، با ریسک تجاری روبه‌رو است.

البته این به معنی شکست حتمی پروژه‌های جدید نیست.

استودیوهایی که به بازخورد کاربران توجه می‌کنند، بازی را پیش از انتشار آزمایش می‌کنند و مدل درآمدی متناسبی دارند، شانس بیشتری برای ایجاد یک جامعه پایدار خواهند داشت.

در واقع، مهم‌ترین درس شکست بازی Concord این است که کاربران باید پیش از عرضه محصول، در تصمیم‌گیری‌های توسعه‌دهنده نقش مؤثرتری داشته باشند.

سوالات متداول

۱. چرا بازی Concord شکست خورد؟

مهم‌ترین دلایل شامل قیمت ۴۰ دلاری در برابر رقبای رایگان، رقابت شدید در سبک Hero Shooter، بازاریابی ضعیف، نبود مزیت رقابتی مشخص و تعداد محدود بازیکنان اولیه بود. مجموعه این عوامل باعث شد بازی نتواند جامعه کاربری پایداری ایجاد کند.

۲. بازی Concord چند روز دوام آورد؟

Concord در ۲۳ آگوست ۲۰۲۴ به‌صورت عمومی عرضه شد و سرورهای آن در ۶ سپتامبر ۲۰۲۴ خاموش شدند؛ بنابراین بازی فقط ۱۴ روز فعالیت عمومی داشت.

۳. هزینه ساخت بازی Concord چقدر بود؟

مبلغ رسمی و قطعی مشخص نشده است. ارقام بزرگی مانند ۲۰۰ یا ۴۰۰ میلیون دلار در گزارش‌های غیررسمی مطرح شده‌اند، اما سونی رقم نهایی بودجه پروژه را تأیید نکرده است.

۴. آیا بازی Concord دوباره منتشر می‌شود؟

سونی در اکتبر ۲۰۲۴ تصمیم به توقف دائمی بازی گرفت و استودیوی Firewalk را تعطیل کرد. تا اکتبر ۲۰۲۶ نیز بازگشت رسمی Concord اعلام نشده است.

۵. علت تعطیلی سرورهای بازی Concord چه بود؟

سونی اعلام کرد بازی در جذب مخاطب و رسیدن به اهداف مورد انتظار موفق نبوده است. استقبال تجاری محدود و ماهیت کاملاً آنلاین بازی از عوامل اصلی تصمیم به توقف سرورها بودند.

نتیجه‌گیری

داستان Concord یکی از عجیب‌ترین نمونه‌های شکست تجاری یک بازی بزرگ در سال‌های اخیر است.

عنوانی که برای توسعه آن سال‌ها تلاش شده بود، تنها پس از ۱۴ روز از دسترس خارج شد. چند هفته بعد نیز استودیوی سازنده آن تعطیل شد.

شکست بازی Concord ثابت کرد حتی ناشری با اعتبار و منابع مالی سونی نیز نمی‌تواند بدون شناخت دقیق بازار و مخاطبان، موفقیت یک پروژه را تضمین کند.

قیمت‌گذاری نامناسب، رقابت با بازی‌های رایگان محبوب، ناتوانی در ایجاد جامعه کاربران و نبود ویژگی متمایز، از مهم‌ترین عواملی بودند که مسیر این بازی را تغییر دادند.

از طرف دیگر، هزینه ساخت بازی Concord و بحث‌های پیرامون آن یادآوری می‌کند که در پروژه‌های بزرگ، مدیریت سرمایه و ارزیابی مستمر محصول اهمیت بسیار زیادی دارد.

برای گیمرها نیز ماجرای تعطیلی سرورهای بازی Concord یک هشدار کاربردی بود: هنگام خرید بازی‌های کاملاً آنلاین، علاوه بر جذابیت گیم‌پلی، باید آینده پشتیبانی و وضعیت جامعه کاربران را نیز در نظر گرفت.

در نهایت، شاید مهم‌ترین درس Concord این باشد که موفقیت در صنعت گیم فقط به ساخت یک بازی بزرگ وابسته نیست؛ بلکه باید بازی مناسبی را در زمان مناسب و با قیمتی منطقی به مخاطب درست ارائه کرد.

نظر شما چیست؛ Concord می‌توانست نجات پیدا کند؟

حالا نوبت شماست! فکر می‌کنید اگر سونی Concord را از ابتدا رایگان منتشر می‌کرد، سرنوشت متفاوتی داشت؟ آیا طراحی شخصیت‌ها را عامل مهم‌تری می‌دانید یا معتقدید بازار بازی‌های Hero Shooter بیش از اندازه اشباع شده است؟

دیدگاه خود را در بخش نظرات وبلاگ پرتو بنویسید و این مقاله را با دوستان گیمر خود در تلگرام، اینستاگرام یا سایر شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید. اگر تجربه‌ای از بازی Concord در زمان فعالیت آن دارید، خوشحال می‌شویم نظرتان را درباره گیم‌پلی و تصمیم سونی بدانیم.

خرید تجهیزات گیمینگ با شرایط اقساطی پرتو

اگر قصد ارتقای سیستم خود را دارید اما ترجیح می‌دهید تمام هزینه خرید لپ‌تاپ یا تجهیزات گیمینگ را یکجا پرداخت نکنید، فروشگاه با پرتو امکان خرید اقساطی با همکاری ازکی‌وام را فراهم کرده است. وجه تمایز این روش برای خریداران، امکان ثبت درخواست و انجام اعتبارسنجی به‌صورت آنلاین، اطلاع از شرایط بازپرداخت پیش از نهایی‌سازی و انتخاب محصول از میان دسته‌بندی‌های متنوع فروشگاه است.

سقف اعتبار، تعداد اقساط و شرایط نهایی بر اساس نتیجه اعتبارسنجی مشخص می‌شود. برای آشنایی با جزئیات، به صفحه خرید اقساطی از پرتو مراجعه کنید. همچنین برخلاف فروشگاه‌هایی که تنها امکان خرید اینترنتی دارند، در پرتو می‌توانید برای مشاهده محصولات، دریافت مشاوره و بررسی گزینه‌های مناسب بودجه خود از طریق صفحه خرید حضوری از با پرتو به فروشگاه واقع در تهران، چهارراه ولیعصر، بازار کامپیوتر رضا، پلاک ۸ مراجعه کنید. این ترکیب از مشاوره حضوری، انتخاب آنلاین و امکان پرداخت اقساطی به شما کمک می‌کند تجهیزات گیمینگ موردنیاز خود را با آگاهی بیشتری انتخاب کنید.

لطفا قبل از خرید جهت استعلام قیمت و موجودی با شماره زیر تماس بگیرید